مرزدار

1)احکام فردی عبادی

1/1- احکام تقلید

س1) آيا ميتوان از مجتهدي كه رساله عمليه ندارد تقليد كرد؟                                                              ج) بله، اگر براي مكلف ثابت شود مجتهد جامع الشرايط است مي توان بدون رساله عمليه از وي تقليد كرد، در مقام عمل فرقي وجود ندارد.

س2)آيا در تعيين مرجع تقليد اعلم، بايد به اعلميت سياسي هم توجه شود؟                                      ج)بله، اعلميت سياسي هم از شرايط مجتهد اعلم است.

س3)آیا عدول ازمرجع تقلید به مرجع مساوی جایزاست؟                                                               ج)عدول از مجتهد زنده، به مجتهد زنده ديگر بنابر احتياط واجب جايز نيست، مگر اين كه اعلم يا محتمل الاعلميه باشد.                                                                                                                     فتاوای برخی دیگرازمراجع:                                                                                                                                1-آیت ا... مکارم(دام ظلّه): در خصوص مسائلی که تقلید (عمل) کرده، رجوع به مساوی جایز نیست. (استفتائات، ج 2، س 14 و ج 1، ص 26)                                                                                                           2-آیت الله سیستانی (دام ظلّه):اگر از هر جهت مساوی باشند رجوع اشکال ندارد، مگر در مواردی مانند قصر و اتمام که باید احتیاط کند. (وجمع بخواند)منهاج الصالحین ، ج1، ص 10.)                                                        3-آیت الله صافی گلپایگانی (دام ظلّه)احوط (احتیاط واجب) در خصوص مسائلی که یاد گرفته ترک عدول به مساوی است.(جامع الاحکام 1385، ج 1، ص 13)                                                                                             

س4)در ميان مراجع تقليد براي فرزنداني كه نمي توانند اعلمترين را تشخيص بدهند آيا ما مي توانيم وي را به طرف مرجع تقليد خودمان هدايت كنيم؟                                                                        ج)انتخاب مرجع تقليد با ملاك شرعي بعهده خود مكلف است و ديگران مي توانند او را براي رسيدن به تشخيص صحيح كمك كنند.

س5)وظيفه مکلف در صورت جهل به حكم شرعي چیست؟                                                              ج)وظيفه مكلف در صورت جهل به حكم شرعي در موارد مختلف فرق مي كند. بعنوان مثال در صورت جهل به حكم اتمام و قصر در نمازهاي چهار ركعتي، پس از علم بايد قضا نمايد، ولي در طهارت بدن و لباس در صورت جهل به حكم، پس از گذشت وقت، تكليفي بر فرد نيست و نمازهاي اقامه شده صحيح است، لذا بايد بصورت موردي سؤال شود، نه كلّي.

2/1-احکام طهارات [ظاهری وباطنی]

س1)توسط خانم ها جهت آرايش و زيبايي، كاشت ناخن انجام مي شود و برداشتن آن در هر دفعه وضو يا غسل ممكن نيست و با رشد ناخن زيري مجدداً عمل كاشت ناخن را به عنوان ترميمي انجام مي دهند با توجه به اينكه اين كار حادث از جراحت و شكستگي استخوان گچ گرفتن عضو آسيب ديده نمي باشد و تنها جنبه زيبايي مي باشد و برخي از علما اين عمل را مانع از صحت وضو و غسل مي دانند مستدعي است حكم شرعي مطالب فوق را بيان نمائيد.                                                                                             ج)1ـ كاشت ناخن مصنوعي في‌نفسه اشكال ندارد و با فرض صدق زينت، بايد از نامحرم پوشانده شود.            2ـ در صورت كاشت ناخن، براي وضو و غسل بايد مانع ـ ولو با صرف هزينه ممكن ـ برطرف گردد و چنانچه مي داند امكان برطرف كردن آن نيست و يا رفع آن با مشقّت غيرقابل تحمّل همراه بوده و يا ضرر قابل توجهي دارد، در وقت نماز بايد وضو يا غسل را انجام دهد سپس مبادرت به اين كار (كاشتن ناخن) كند و وضو و غسل‌هاي بعدي را بايد به صورت جبيره انجام دهد (يعني با دست مرطوب مانع را مسح نمايد)؛ اما در صورتي كه امكان برطرف كردن آن ـ ولو در روزهاي بعد ـ باشد و برطرف نكند، وضو و غسل جبيره باطل خواهد بود.

س2)آيا غسل به نيت ما في الذمه مكفي و مجزي از غسل هاي متعدد كه بر ذمه بوده، مي باشد؟              ج: اگر به نيت همه آنها يك غسل بجا آورد كفايت مي كند و اگر در بين آنها غسل جنابت باشد و به نيت آن غسل كند از بقيه غسل ها هم كفايت مي كند.

س3) آیا با دست بی‌وضو می‌توان كلمه‌های (الله ـ بسمه ـ هو ـ هو الرزاق ـ لله ـ قرآن)را لمس کرد و آیا می توان کاغذی را که این کلمات روی آن نوشته شده را دور ریخت؟                                                ج)مس نام خداوند به هر لغتی كه باشد بدون طهارت از حدث جایز نیست. و نسبت به ضمیری كه به خدا بر می‌گردد نیز احتیاط در ترك است و مس كلمه قرآننیز بدون طهارت جایز نیست و انداختن كاغذهایی كه مشتمل بر اسامی مقدسه است به سطل زباله توهین و حرام است. آنها را می‌توانید در جای پاكی دفن نمائید و یا در آب رودخانه بیاندازید.  

س4)انسان بعضي مواقع كه با جنس مخالف يا دوست دختر صحبت و يا نوازش مي كند آبي از وي خارج مي شود، آيا آن آب نجس است؟

ج)اوّلاً ارتباط و نوازش بدون عقد و محرميت حرام است و گناه دارد، ثانياً رطوبتي كه از مرد خارج مي شود چنانچه با شهوت و جستن بيرون آمده و پس از آن بدن سست شود، حكم مني را دارد و اگر هيچ يك از نشانه ها را نداشته باشد، حكم مني را ندارد و پاك است.

3/1-احکام نماز                                                                                       س1)اماكني كه در اختيار سپاه است ولي مدعي مالكيت دارد و سپاه نيز منكر مالكيت مدعي نيست ولي مي گويد فعلاً تخليه مكان برايش مقدور نيست، در صورت اعلام عدم رضايت از سوي مالك، تصرفات و نماز خواندن كاركنان در آن مكان چه حكمي دارد؟                                                      ج)در صورت احراز مالكيت و احراز عدم رضايت مالك، اقدامات ذيل صورت گيرد:                                          1ـ كاركنان نمازهاي خود را حتي المقدور در خارج از مكان بجا آورند.

2ـ غير از مقدار ضرورت، بدون اجازه مالك و يا مالكين تصرفات ديگر انجام نگيرد.                                    3ـ مسؤولين ذي ربط هرچه سريعتر مشكل را حل نمايند.

س2 )خواندن نماز در شناورهايي كه در دريا تردد مي كنند و به هنگام اقامه نماز تغيير جهت مي دهند در صورت هاي زير چه حكمي دارد؟                                                                                          الف) نمازگزار متوجه تغيير جهت مي شود لكن جهت تغيير را درست تشخيص نمي دهد.                                 ب) نمازگزار اجمالاً مي داند كه شناور تغيير جهت خواهد داد لكناصلاً متوجه تغيير جهت نمي شود.              ج)نمازگزار در وسيله متحرك اگر متوجه تغيير جهت وسيله نقليه شود بايد به طرف قبله تغيير جهت دهد و اگر متوجه تغيير جهت نشود تكليف ندارد. ولي اگر علم به تغيير جهت پيدا كند و نتواند قبله را تشخيص دهد، بايد به هر چهار جهت نماز بخواند.

س3)آيا سربازي كه وقت نمازصبح تماما سر پست است اگر نماز صبح او قضا شود تكليف چيست؟ منظور برنامه ريزي در مديريت زماني از طرف مسئولان ذي ربط؟

ج)اولاً كارهاي اداري و پست نگهباني به گونه‌اي تنظيم شود كه افراد از جمله برادران سرباز بتوانند اين فريضه الهي را بموقع و در كمترين مدت بخوانند.                                                                            اما سربازان در حال نگهباني موظفند در موقع قضا شدن نماز، در همان مكان و در هر حالي كه هستند با رعايت جهت قبله، نماز را بخوانند و در صورت ممكن نبودن ركوع و سجود، با ايماء و اشاره نمازشان را اقامه نمايند.

س4) در سجده آيا انگشت شصت پا ملاك است يا اگر ناخن هم خيلي بلند باشد كفايت مي كند؟         پاسخ: گذاشتن سر انگشت شصت پا ملاك مي باشد؛                                                                  در سجده بنابر احتياط واجب بايد سر دو انگشت بزرگ پاها را به زمين بگذارد و اگر انگشت هاي ديگر پا يا روي پا به زمين بگذارد يا به واسطه بلند بودن ناخن، سر شصت به زمين نرسد نمازش باطل است.

 س5)نماز جماعت در طبقه دوم سازمان در حال اقامه بود تعدادي از حاضرين به دليل شروع نماز جماعت نمي توانند از نمازخانه كه در همكف سازمان قرار دارد مهر بياورند. آيا به دليل رسيدن به ثواب نماز جماعت مي توانند از كاغذ دستمالي به جاي مهر استفاده كنند؟                                                          ج)سجده بر كاغذي كه از چوب و گياهان ـ غير از كتان و پنبه ـ ساخته شده باشد، صحيح است، مشروط به اين كه رنگ يا جرم ديگري روي آن را نگرفته باشد.

س6)آيا چند نفر براي انجام نمازهاي قضاي يك ميت اجير شوند مي توانند همزمان نمازهاي ميت مدنظر را انجام دهند يا نه؟                                                                                                            ج)نيابت چندنفر از ميّت براي نمازهاي قضا شده بصورت هم‌زمان اشكال‌ندارد، ولي نماز ظهر و عصر يا مغرب و عشاي يك روز نبايد پس و پيش خوانده شود.

4/1-احکام نمازجمعه وجماعت                                                                                        س1)استفاده از ماكت سلاح بجاي سلاح اصلي جهت ايراد خطبه هاي نماز جمعه توسط ائمه جمعه چه حکمی دارد؟                                                                                                                      ج)هر چند گرفتن سلاح يا عصا در دست توسّط خطيب جمعه بهنگام ايراد خطبه مستحب است و واجب نيست، ولي با توجه به جايگاه نظام مقدس جمهوري اسلامي و موقعيت كشور ايران در مقابله با استكبار و ايادي آنان بخصوص در مناطقي مانند استان كرمان و سيستان و بلوچستان كه هر از چندي اشرار و ضدانقلاب اقدامات شرورانه مي كنند، در حاليكه مقام معظّم رهبري حضرت آيت الله العظمي امام خامنه اي در نماز عيد سعيد فطر بهنگام ايراد خطبه با قنّاسه در جايگاه حضور پيدا كردند.

ضمناً در اين خصوص نظر شوراي سياستگذاري ائمه جمعه نيز شرط است، فلذا نماينده محترم ولي فقيه در سپاه فرمودند شايسته نيست كه موضوع كمرنگ و تضعيف شود و در صورت مأموريت در اين خصوص سپاه مشكل را به نحو مناسب مانند پرداخت اضافه كار و امثال آن حلّ و فصل نمايد.

 س2)آيا مي توان حين ورود به نمازخانه يا مسجد براي درك ثواب نماز جماعت با فاصله 3 يا 4 متري از صف نماز جماعت و براي رسيدن به ركوع امام جماعت نيت كرده و بعد به آرامي حركت كرده و به صف نماز جماعت رسيد؟                                                                                                               ج)در صورت خوف نرسيدن به جماعت، اقتدا كردن و حركت آهسته بطوري كه از سمت قبله انحراف پيدا نشود اشكال ندارد.

 س3)اگر مأموم قبل از امام جماعت تكبيره الاحرام بگويد تكليف نماز او چگونه است؟                             ج)گفتن تكبيره الاحرام قبل از امام جماعت موجب فرادا شدن نماز مي شود. و براي شركت در نماز جماعت بايد نماز را شكسته و دوباره تكبيره الاحرام بگويد.

س4)بعضي از كاركنان در ادارات و سازمان ها به نماز اول نمي رسند و با علم به موضوع زمان شروع نماز عصر اقتدا كرده و در ركعت دوم با اختيار نماز را فرادي مي نمايند تا از فضيلت نماز جماعت عصر نيز بهره مند شوند آيا اينگونه نماز صحيح است يا خير؟                                                                          ج)فرادا نمودن نماز در ركعت دوم نماز براي درك فضيلت جماعت عصر اشكال ندارد.

س5)در كوهپيمايي پايوران ناحيه هنگام اقامه نماز جماعت در سربالايي كوه اقامه بسته و مأمومين در پشت سر آيا نماز مأمومين كه در ارتفاع ملايمتري پايين تر از امام جماعتند اشكالي وارد نيست؟        ج)اگر شيب زمين قابل ملاحظه نباشد و ايستادن امام عرفاً بالاتر از مأموم صدق نكند، و به آن زمين مسطح بگويند، اقتدا به امام اشكال ندارد.

س6)اگر يك روحاني يا امام جماعت غيبت كند، دروغ بگويد و... آيا خواندن نماز و اقتدار كردن به وي صحيح است؟                                                                                                                ج) يكي از شرايط امام جماعت عدالت است و عدالت عبارت است از حالت نفساني كه باعث مي شود انسان هميشه تقوايي داشته باشد كه مانع از ترك واجبات يا انجام محرماتشرعي است و براي احراز آن حسن ظاهر كافي است بنابراين اگر نمازگزار رفتار و كردار امام جماعت را ببيند كه بر طبق ميزان شرع است و گناهي از او ديده نشده است اقتداء اشكال ندارد و در غير اين صورت نمي تواند اقتداء كند.

س7)با توجه به اينكه در دوره هاي آموزش نظامي در مركز آموزش رزم مقدماتي ...حدود 5 الي 8 درصد ناويان برادران اهل سنت هستند، و در بدو ورود (به علت عدم آشنايي با فضاي سپاه) براي برگزاري نماز جماعت مشكلاتي به شرح زير ايجاد مي كنند لطفاً راهكار شرعي برخورد با اين موضوع تبيين شود.                                                                                                          1 -اقامه نمازهاي يوميه به صورت 5 وعده.                                                                                  2 -برگزاري نماز جماعت به صورت جداگانه.                                                                                  3 -حضور كم رنگ در نماز جماعت.                                                                                                      4 -عدم اقتدا به امام جماعت.                                                                                                    5 -ايجاد فاصله و بي نظمي در صفوف نماز جماعت.                                                                            ج) شكي نيست كه خواندن نمازهاي پنج گانه در اوقات فضيلت، يعني در پنج وقت جداگانه افضل است.  امابرگزاري نماز جماعت به صورت جداگانه،در يك مكان؛ قطعاً نامطلوب و دور از شأن سپاه و بسيج است و با روح نماز جماعت منافات دارد لذا نبايد انجام شود، و برادران اهل سنت مي توانند نماز عصر خود را در وقت عصر به جماعت بخوانند.                                                                                                              نسبت به سایر موارد؛؛ لازم است فلسفه جماعت و ضرورت انسجام گفته شود و اعلام شود كه اگر كساني به جماعت اقتدا نمي كنند، به هنگام اقامت جماعت در مسجد و نمازخانه حاضر نشوند و نماز خود را بصورت فرادا در جاي ديگر بخوانند، زيرا احترام جماعت و انسجام جماعت بسيار اهميت دارد. 

5/1-احکام مسافر                                                                                                                                  س1)فرق بين مسافت و حدترخص چيست؟ لطفاً توضيح بفرمائيد.                                                   ج)مسافت شرعي مقدار راهي است كه مسافر با قصد سفر، پس از طي آن فاصله موجب شكسته شدن نماز مي شود و حد ترخص آخرين مكاني است كه شروع سفر از آن و يا پايان سفر در آن مكان براي مسافر معين مي گردد كه معيار آن شنيدن اذان آخر شهر از طرفي است كه مسافر از آن خارج و يا داخل آن مي شود و يا پيدا نبودن آخرين ديوارهاي عادي شهر.

س2)از محل خدمتم تا منزل از راه اصلي 65 كيلومتر مي باشد ولي از راه فرعي 21 كيلومتر مي باشد در بحث نماز تكليف چيست؟ آيا از راه اصلي به محل خدمت بيايم يا از راه فرعي يا اينكه از يك طرف اصلي از يك طرف فرعي؟                                                                                                              ج)اگر تردّد بصورت روزانه مابين وطن و محل كار باشد، بعد از سفر دوّم نماز كامل و روزه صحيح است و تفاوتي در مقدار فاصله و كيلومتر نيست.                                                                                       ولي اگر تردّد شخصي باشد نه شغلي، در صورتي كه رفتن شما 5/23 كيلومتر (چهار فرسخ) و جمع رفت و برگشت 47 كيلومتر يا بيشتر شود نماز شكسته است. اختيار انتخاب راه با خود شما است.

س3)اينجانب به خاطر شغل و اينكه وطن بنده شهر ديگري است، بين محل كار و وطن خود رفت و آمد مي نمايم. آيا همسر بنده كه خانه دار است و همراه من بين وطن و محل كار رفت و آمد مي كند مي تواند در نماز و روزه از من تبعيت نمايد يا خير؟                                                                                 ج)طبق فتواي مقام‌معظم‌رهبري اگر همسر شاغل‌نيست و همراه شوهر رفت‌وآمد مي‌كند، اگر در خارج از وطن قصد اقامه نكند، نماز و روزه وي شكسته است.

س4)حكم نماز و روزه سربازان در صورت تردد ميان محل زندگي و محل خدمت چيست؟ و آيا دوره آموزش آنان با دوره خدمت تفاوتي دارد يا خير؟                                                                          ج)تردّد سربازان در دوره آموزشي طبق فتواي مقام معظم رهبري، شغل نيست، و كثيرالسفر شغلي نمي‌شوند، ولي چنانچه پس از دوره آموزش، در بين هر ده روز حداقل يك مسافرت داشته باشد              و اين رويّه حداقل دو ماه يا بيشتر ادامه پيدا كند، تا پايان خدمت كثيرالسفر شغلي محسوب مي شود، لذا نماز تمام و روزه صحيح است.

س5)محل كار بنده تا محل سكونت 60 كيلومتر فاصله دارد كه هر روز در رفت و آمد مي باشم، با توجه به حكم مقام معظم رهبري كه بنده مقلد ايشان مي باشم دائم السفر محسوب مي شويم آيا در صورتی که سپاه به بنده چند روز مأموريت دهد جهت راهيان نور در آن محل هم نماز بنده كامل بايد تعيين محله خاص، تمام خوانده شود؟ واگررفتن به راهيان نور غير مأموريت باشد،حکمش چیست؟                                                              ج)در صورتي كه سفر با كاروان راهيان نور سفر مأموريتي باشد و فاصله آن با سفر قبلي كمتر از ده روز باشد، نماز كامل است و در صورتي كه حضور در راهيان نور مأموريتي نبوده و سفر شخصي باشد، نماز شكسته است.

س6)برخي از نيروها چند روز هفته را جهت تحصيل در دانشگاه امام حسين(ع) به مركز استان با حكم مأموريت تردد مي نمايند. نماز و روزه اين عزيزان چگونه خواهد بود؟                                                            ج)اگر تحصيل بخشي از الزامات خدمتي و مأموريت سازماني باشد، تردّد آنان حكم سفر شغلي را دارد، ولي اگر اختياري بوده و تحصيل الزام سازماني نباشد، تردّد آنها سفر شخصي محسوب مي شود

س7)بفرمائيد 1-فتواي حضرت آيت الله العظمي امام خامنه اي درخصوص وطن سوّم چيست؟                            2-آيا اگر كسي حدود پنج سال در مكاني بدون قصد توطن نمايد آنجا حكم وطن پيدا مي كند؟                           و3- اگر جواب مثبت است اگر براي مدت تقريباً هشت ماه از مكان فوق خارج شده باشد و مجدداً به همان مكان برگردد چه حكمي دارد؟ آيا برگشت مجدد ادامه حضور قبلي محسوب مي شود؟                           ج)وطن سوّم اشكال ندارد، ولي ماندن پنج سال بدون قصد كفايت نمي‌كند و حدّاقل هفت سال لازم است و خروج هشت ماه بطور موقّت بعد از اقامت چند سال لطمه نمي‌زند.

  س8)وطن شخصي تهران است و در حال حاضر قصد دارد در يكي از شهرهاي نزديك تهران ساكن شده و آن را وطن خود قرار دهد، ولي چون محل كسب و كار روزانه‏اش در تهران است، نمي‏تواند ده روز در آنجا بماند، چهرسد به شش ماه، بلكه هر روز به محل كارش مي‏رود و شب به آنجا برمي‏گردد، نماز و روزه او در آن شهر چه حكمي دارد؟                                                                                                        ج: شرط تحقق عنوان وطن جديد اين نيست كه انسان بعد از قصد توطن و سكونت در شهري، شش ماه به طور مستمر در آنجا بماند، بلكه بعد از اينكه آنجا را به عنوان وطن جديد انتخاب نمود و با اين قصد، مدتي (اگر چه فقط شبها) آنجا سكونت نمود، وطن او محسوب مي‏شود.

س9)منظور از وطن اصلي و وطن دوم چيست؟                                                                         ج)وطن اصلي جايي است كه انسان در آن متولد شده و مدتي در آن بوده و رشد و نمو پيدا كرده است.

وطن دوم هم جايي است كه مكلّف آن را براي سكونت دائم، ولو براي چند ماه در هر سال، برگزيده است و يا بناي زندگي در آنجا به مدت هفت، هشت سال داشته باشد. (اجوبه، س 695)

بنابراين اقسام وطن عبارتند از:                                                                                             1 -اصلي: كه در آن متولد شده و مدتي در آن بوده و رشد و نمو پيدا كرده است.                                  2-اتخاذي: يعني جايي كه آن را براي سكونت دائم، ولو براي چند ماه در هر سال برگزديه است.                    3 -حكمي: جايي كه مكلفبناي زندگي در آنجا را به مدت هفت، هشت سال داشته باشد، البته نه براي كار يا امر ديگري غير از زندگي و الا حكم وطن مترتب نمي شود.

س10)مراد از اعراض از وطن اصلي چيست؟                                                                            مراد از اعراض، خروج از وطن با تصميم بر عدم بازگشت به آن براي سكونت است. (اجوبه ، س 694)

 س11)شخصي از وطن كه در آن متولد شده است اعراض مي كند، آيا مي تواند بدون قصد زندگي در آنجا آن را دوباره وطن قرار دهد؟                                                                                                       مجرّد تغييرِ قصدِ اعراض، كافي نيست بلكه فلقط در صورتي مجدداً براي او وطن محسوب مي شود كه بنا داشته باشد كه در آنجا صرفاً به قصد زندگي هر چند به مدّت مثلاً هفت، هشت سال بماند. (استفتائات جديد)

 س12)در سفر كه نمازهاي واجب شكسته مي باشد، آيا نوافل را مي توان بجاي آورد؟                                  ج)در سفر، نوافل نمازهاي ظهر و عصر برداشته شده است و نمازهاي نافله صبح و مغرب را بايد به همان صورت حضر اقامه نمود. و احتياط آن است كه نماز ويژه عشاء نيز رجاءاً خوانده شود.

س13)یک فردروحانی كه در مراكز آموزشي سپاه سخنران دعوت مي شود اخيراً مدعي شده است که مقام معظم رهبري می فرمایند: كاركنان سپاه در سفر يك روزه هم مي توانند نمازشان را كامل بخوانند ولو اينكه شغلشان در سفر نباشد ، و به همين دليل كاركنان در اردوهاي يك روزه به قم نمازشان را تمام مي خوانند لذا اگر چنين استفتايي وجود دارد اعلام نظر فرماييد.                                                                                                                             ج)سفر يك روزه يا چند روزه تأثير و نقش در حكم نماز و روزه ندارد. اگر سفر شغلي باشد براي مدت دو ماه يا بيشتر و فاصله سفرها كمتر از ده روز باشد، در اين صورت پس از سفر دوم نماز تمام و روزه صحيح است، چه سفر شغلي يك روزه باشد، چه بيشتر و اگر سفر شغلي نباشد و يا فاصله سفرها بيشتر از ده روز باشد، حكم مسافر دارد.

6/1-احکام روزه                                                                                                      س1)اگر احتمال دهيم بكارگيري كاركنان بعد از وقت اداري در ماه مبارك رمضان منجر به روزه خواري آنها مي شود آيا مجاز به اين كار هستيم؟                                                                                ج)چنانچه بكارگيري افراد در خارج از ساعت اداري در چارچوب ضوابط و مقررات سازمان انجام پذيرد، مسئوليت اعمال عبادي افراد به عهدۀ خود آنان است.                                                                       البتّه اگر حال كاركنان مراعات شود، بخصوص در ماه مبارك رمضان بسيار ارزشمند است و فضيلت دارد.

س2)آيا كفاره روزه و زكات فطريه را با وجود فقير شيعه دوازده امامي در محل مي توان به آوارگان مسلمان ديگر كشورها داد؟                                                                                                                   ج)در صورت بودن مستحق در شهر، بنابر احتياط واجب زكات فطره را، نبايد به جاي ديگر فرستاد، ولي فرستادن كفاره اشكال ندارد، و اگر پول كفاره باشد، بايد نان يا طعام تهيه و به فقرا بدهند.

س3)آيا كفاره كسي كه نتوانسته روزه بگيرد (مشقت داشته يا مريض بوده) آيا بايد به 30 نفر فقير بدهد مثل كفاره كسي كه عمداً روزه را خورده يا نه مي تواند به چند نفر كه دوست داشت بدهد؟                    ج)كفاره روزه‌هاي يك ماه كسي‌كه ناتوان از گرفتن روزه‌است لازم نيست به 30 نفر پرداخت شود، بلكه تمام آنرا مي‌توان به يك يا چند نفر پرداخت نمود.

س4)آيا كفاره روزه را مي توان به صندوق كمك به آوارگان غزه و يمن داد؟                                              ج)كفاره روزه بايد طعام باشد يعني نان و يا چيزي مانند نان و اگر پول آن به فقير پرداخت شود، بايد فقير به وكالت از پرداخت كننده، طعام تهيه نموده و مصرف نمايد و اگر اين امر در مورد آوارگان نيز مراعات شود، اشكال ندارد.

س5)اينجانب (به اشتباه) به جاي 60 هزار تومان 180 هزار تومان كفاره داده ايم آيا مي توانم مبلغ مازاد را به عنوان كفاره احتمالي سال بعد يا صدقه يا رد مظالم محسوب نمايم؟

ج)پرداخت پول پيشاپيش، به عنوان كفاره احتمالي سال بعد، يا رد مظالم ويا خمس محسوب نمي شود.