«سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاء وَالْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ»(21)

بر يكديگر سبقت گيريد براي رسيدن به مغفرت پروردگارتا ن و بهشتي كه پهنة آن مانند پهنة آسمان و زمين است، و آماده شده براي كساني كه به خدا و رسولانش ايمان آورده اند، اين فضل الهي است به هر كس بخواهد مي دهد، و خداوند صاحب فضل عظيم است.

مغفرت الهی ،کلیدبهشت

قرآن کريم در اين آيه مردم را به يك مسابقه عظيم روحا ني در طريق كسب

آنچه پايدار و سزاوار هر گونه تلاش و كوشش است دعوت كرده، مي فرماید:

«سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاء وَالْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ»

مغفرت پروردگار كليد بهشت است، همان بهشتي كه پهنة آسمان و زمين رافرامي گيرد و از هم اكنون آماده براي پذيرايي مؤمنا ن است ، تا كسي نگويدبهشت نسيه است و بر نسيه دل نبايد نهاد، گرچه به فرض هم که نسیه بود از هرنقدي نقدتر شمرده مي شد، چراكه از سوي خدايي وعده داده شده كه قادربر همه چيز است، تا چه رسد به اينكه كاملاً نقد و الان موجود است.

كلمة « مسابقه» كه مصدر فعل امر « سَابِقُوا » است به معناي غلبه جويي در رسيدن به هدف است، به اينكه هر يك از دو طر ف مسابقه حركت خو د راسريع تر از حركت حريفش كند پس، در معناي مسابقه چيزي زيادتر از معناي مسارعت هست، چون مسارعت تنها به معناي كوشش در سرعت دادن به

حركت است، ولي مسابقه هم اين معنا را مي رساند كه سرعت دادن بايد طوري باشد كه زيادتر از سرعت حريف شود. (ترجمة الميزان، ج ١٩ ، ص ٢٩٢)

اسباب مغفرت

مغفرت عبارت است از بخشش گناهان از سوي خداوند. قرآن كريم خداوند رابا صفاتي همچون غافر، غفار و غفور ياد مي كند. نسبت اين صفت به خداوند ازآنجا ناشي مي شو د كه او بسيا ر بخشاينده و مهربا ن و پوشانندة گناها ن وبدي هاي بندگان است.

تعبير به«  مغفرت » و آمرزش قبل از بشارت به بهشت اشارة لطيفي به اين حقيقت است كه تا انسان از گناه پاك نشود لايق ورود به بهشت و جوارقرب پروردگار نخواهد بود.

پيشي گرفتن به سوي مغفرت پروردگار از طريق اسباب آن است که برخي از آنها در اينجا ذکر مي شود.

1-توبه

امام باقر علیه السلام مي فرمايد:

التّائبُ مِنَ الذَّنْبِ کَمَنْ لا ذَنْبَ»( الکافي، ج ۲، ص ۴۳۵)

توبه کننده از گناه مثل کسي است که گناهي بر او نيست.

2-ذکر

پيامبر اکرم (ص)فرمود:

«ما جَلَسَ قَوْمٌ یَذْکُرونَ اللَّهَ اِلّا نادى‏ بِهِمْ مُنادٍ مِنَ السَّماءِ: "قوموا، فَقَدْ بَدَّلَ اللَّهُ سَیِّئاتِکُمْ حَسَناتٍ، وَ غَفَرَ لَکُمْ جَمیعًا»( نورالثقلين، ج ٤، ص ٣٤)

هيچ گروهي در ياد خدا به سر نمي برند جز آنکه به آنان از سوي خداوند

متعال ندا مي رسد: برخيزيد که البته خداوند سيئات و گناها ن شما را

مبدل به حسنات نمود و از همة گناهان شما درگذشت.

3)صلوات برمحمدوآل محمد

امام رضا علیه االسلام فرمود:

«مَنْ لَمْ یَقْدِرْ عَلَی مَا یُکَفِّرُ بِهِ ذُنُوبَهُ فَلْیُکْثِرْ مِنَ الصَّلاةِ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فَاِنَّهَا تَهْدِمُ الذُّنُوبَ هَدْماً» الخصال، ص ١٩٦

 کسي که قدرت بر انجام کفارة گناهان خويش را ندارد فراوا ن صلوا ت و

درود بر پيامبر و آل او بفرستد، زيرا اين عمل گناهان را نابود مي سازد.

4- دوستی وپیروی ازاهل بیت

پيامبر اکرم فرمود:

«حَبُّنا اَهْلَ الْبَیْتِ یُکَفِّرُ الذُّنُوبَ وَ یُضاعِفُ الْحَسَناتِ»نورالثقلين، ج ٤، ص ٣٤

محبت ما اهلبيت گناهان را مستور مي دارد و حسنات را دوچندان مي کند.

5-اعمال نیک

پيامبر اکرم فرمود:

«وَإِذَا عَمِلْت السَّيِّئَةَ فَاعْمَلْ بِجَنْبِهَا حَسَنَةً»(همان،ص159)

هرگاه عملي ناشايست انجام دادي، به انجام عمل نيک بپرداز، زيرا عمل

نيک گناه را نابود مي سازد.

6-سجده برای خداوند

امام صادق علیه السلام:

شخصی نزد رسول خدا ص عرض کرد: یا رسول الله؛ گناهانم بسیار و علمم اندک است. حضرت به وی فرمودند فقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) : أَكْثِرِ السُّجُودَ فَإِنَّهُ یَحُطُّ الذُّنُوبَ كَمَا تَحُطُّ الرِّیحُ وَرَقَ الشَّجَرِ »( بحارالانوار، ج ٨٢ ، ص ١٦٢)

سجده فراوان بجاآور، زيرا سجده گناهان را دور مي سازد، همچنان که بادبرگ درخت را

مي ريزاند.

 7-خوف وخشیت الهی

رسول خداصلی الله علیه و آله  : ما مِنْ مؤمِنٍ یبكی من خشیة اللهِ الّا غَفَرَ‌اللهُ لَهُ ذُنُوبَهُ و ان كانَ اكثُر من نجومِ السّماءِ وَ عَدَدِ قَطرِ البحارِ»( جامع الأخبار، فصل ٥٤ ، ص ٩٧)

هيچ انسان مؤمني نيست که از خو ف و خشيت خد ا بگريد جز آنکه

خداوند گناهانش را بيامرزد، گرچه گناهش به تعداد ستارگان و به اندازه قطره هاي آب دريا باشد.

8-اخلاق نیک

امام صادق علیه السلام:

«إنّ الخُلْقَ الحَسَنَ یمیث الخَطیئةَ کما تُمیثُ الشَّمسُ الجلیدَ»( الکافي، ج ٢، ص ١٠٠)

 به درستي که اخلاق نيکو لغزش ها را ذوب مي کند، همان گونه که آفتا ب يخ را ذوب ميکند.

9-روزه

رسول خدا(ص):

«مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ، وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ» (بحارالانوار، ج ٣،ص366)

كسي كه ماه رمضا ن را از روي ايمان  و اميد پادا ش الهي روزه بگيرد،خداوند گناه گذشته اش را بيامرزد، و كسي كه شب قدر از روي ايمان واميد پاداش الهي نماز بخواند خداوند گناه گذشته اش را بيامرزد

10-شهادت

رسول خدا(ص):

«الشّهادةُ تُکفِّر کلّ ذنبٍ إلاّ الدّین»( ميزان الحکمه، ج ٥، ص ١٩٢)

شهادت موجب ناپديد شدن و از بين رفتن همه گناهان است مگرحق الناس.

صدقه گناهان را از بين ميبرد، همانطو ريکه آب آتش را از بين م يبرد و

خاموش ميسازد.

11-تفکر

امام صادق علیه السلام:

الفِّکرُ مرآتُ الحسناتِ و کفّارةُ السّیِّئاتِ.

تفکر و انديشيدن آيينه نيکي ها و کفارة بدي ها و سيئات است.

اگر در بعضي از احاديث يا تفاسير روي بعضي از واجبا ت و مستحبا ت تكيه شده، مانند: پيشي گرفتن در جماعت در صف اول»ویاصف اول در جهاد و يا نماز اول وقت به معناي ذكر مثال يا بيان مصداقِ روشن است وچيزي از گستردگي مفهوم آيه نمي كاهد.