بحثی پیرامون ولایت مطلقه فقیه
یا ایها الذین آمنو اطیعو الله و اطیعو الرسول واولی الامر منکم
(سوره نساء/59)
عن جابر : لما انزل الله علی نبیه «یا ایها الذین آمنوا اطیعوالله و اطیعوالرسول و اولی الامر منکم » قلت یا رسول الله ... فمن اولوالامر الذین قرن الله طاعتهم بطاعتک؟
فقال النبی (ص) هم خلفائی ... اولهم علی بن ابیطالب ثم الحسن و الحسین و علی بن الحسین و محمدبن علی الباقر...و...
و این تا زمانی بوده که امام معصوم (ع) حضور داشته باشد .
اما رابطه اولوالامر برای زمان غیبت
ولایت فقیه استمرارولایت امام که ولایت امام (ع) استمرار ولایت رسول الله و در نتیجه ولایت رسول الله استمرار ولایت الله جل جلاله است می باشد .
امامت و ولایت بر دو بخش تقسیم می شود :
1- امامت خاصه : یعنی امامت دوازده تن معصوم (ع) بعد از رسول خدا (ص)
2- امامت عامه : یعنی به معنای رهبری به مفهوم عامش نه رهبری افراد مشخص ، مسئله ولایت فقیه از این قسم است که در زمان عدم حضور معصوم (ع) افرادی با شرایط خاص می توانند بعنوان نیابت از معصوم عهده دار مقام امامت باشند .
اماولی فقیه در زمان غیبت چه ولایتی بر جامعه دارد؟
عین ولایتی را که معصوم (ع) بر جامعه دارد .
سوال :معصوم (ع) چه ولایتی و چند نوع ولایت دارد؟
جواب :معصومین (ع) سه نوع ولایت دارند :
1.ولایت بر قانون (تشریع) 2.ولایت بر تکوین 3.ولایت بر نفوس و اموال مردم
اما ولایت بر قانون :
اصل قانون از طرف خداوند است و تغییر ناپذیر مثل اصل وجوب نماز و حج و... و اصل حرمت شراب (مست کننده آب انگور) و....
پیامبر (ص) و معصومین (ع) حق تصرف در فروعات قانون را دارند با اذن خدای بزرگ مثلا: نماز همه دو رکعتی تشریع شده و پیامبر به مناسبتی با اذن خدا در مجموع هفت رکعت را بر نمازها افزوده .
اما ولایت بر تکوین :
جهان هستی آفریده خداوند است ، و کسی حق به هم ریختن و از بین بردن آن را ندارد لکن معصومین این اذن و اجازه را از طرف خدا دارند تا در گوشه و کنار جهان و جزئیات عالم هستی تصرفاتی داشته باشند .
مثل جریان حضرت رضا (ع) در مجلس مامون واشاره به تصویر شير بر پرده و...
اما ولایت معصوم (ع) بر جان و مال مردم :
معصوم (ع) بر همه کارها و شئون مردم حق دخالت دارد .
مثل داستان سمره بن جندب و سرکشی از درختان خود که مزاحمت دیگران را فراهم می کرد پیامبر (ص) پیشنهادهایی داد که او نمی پذیرفت حضرت دستور داد درختان او را کندند و جلویش انداختند .
سوال :آیا امام معصوم (ع) برای زمان غیبت خود فکری کرده است یا اینکه مردم را به حال خود رها کرده؟
جواب :بله زیرا بر امام (ع) واجب است که در غیبت خود جانشین معرفی کند و انتخاب و مردم را به حال خود رها نسازد .
به پنج دلیل :
1-.به همان دلیلی که بر خدا واجب است ارسال ، رسل نماید . اسراء 15 : و ما کنا معذبین حتی نبعث رسولا
و بر پیامبر (ص) واجب است لطفا جانشین انتخاب کند .
2- آنکه اگر امام (ع) جانشین انتخاب نکند لازمه اش هرج و مرج در جامعه خواهد بود و دین مبین اسلام مبرا از این خواهد بود و عقل نیز نمی پذیرد امام رضا (ع) فرمود :لابد لکل قوم امیر
3-سيره روشن معصومین (ع) در تعیین جانشین می باشد مانند: علی (ع) و نصب مالک اشتر و ...
4- اگر اسلام فکری برای دوران غیبت نکرده باشد و اگر بناست امام (ع) جانشینی انتخاب نکند و مردم را به حال خود واگذار نماید لازمه اش آن است که مسلمین تن به حکومت ظالمان و مستبدان بدهند و دین هم سکوت کند و چنین حکومتی را تایید نماید در حالیکه این اسلام و معصومین (ع) همواره با حکومت جباران و طاغیان مخالف بوده و به مخالفت بر می خواستند .
5-جواب نامه اسحاق بن یعقوب است که به آقا امام زمان (ع) نوشت و تکلیف زمان غیبت را توسط دومین نائب خاص حضرت یعنی محمد بن عثمان سوال کرد . که حضرت در پاسخ فرمود : احتجاج - ج 2 ص281
و اما الحوادث الواقعه فارجعوا فیها الي رواه احادیثنا فانهم حجتی علیکم و انا حجه الله
نفرمود که شما را رها کردم تا زمان ظهور فرا برسد .پس دین اسلام برای زمان غیبت امام (ع) فکری کرده است .
سوال :حال که اسلام برای زمان غیبت معصوم (ع) فکر کرده آن شخص و یا اشخاص که این شایستگی جانشینی را دارند چه شرایطی برای آنها بیان شده آیا هر کس می تواند ادعای جانشینی امام معصوم (ع) را داشته باشد؟
جواب :شرایطی را ذکر کردند که عبارت است از :
1.تقوا :. 2.عدالت : 3.حافظ دین باشد : و نگهبان دلسوز ارزشهای الهی . 4.پیروی از هوی و هوس نکند . 5.متخصص در دین باشد آگاهی کامل به معارف و دستورات دینی داشته باشد . 6.عارف به زمان باشد دچار فریب نشود دشمنان و یا دوستان ناباب او را دچار لغزش نکنند . 7.مدیر و مدبر باشد باید جامعه را بنحو احسن و مطلوب اداره کند و نواقص و مشکلات و فتنه ها را تدبیر نماید تا جامعه گرفتار نشود . 8.شجاع باشد انسان ترسو در برابر فتنه و داد و فریادهای دشمنان میدان را خالی می کند ولی انسان شجاع محکم می ایستد و جامعه را از شکست حفظ می کند .
امام حسن عسگری (ع) در وصف این علما که روات احادیث هستند در وسائل ج18 ابواب صفات قاضی باب 10 می فرماید :
فامامن کان من الفقهاء صائنا لنفسه ،حافظا لدینه ،مخالفا لهواء ،مطیعا لامر مولاه فللعوام ان یقلدوه .
بعد از ادامه حضرت می فرماید :
ذلک لایکون الا بعض فقها الشیعه لا کلهم
فقهائی که این شرایط را دانسته باشند و جامع الشرایط باشند جانشینان معصوم (ع) هستند نه همه فقهاء .
که حضرت بقیه الله الا عظم فرمود :
فانهم حجتی علیکم :
آنها حجت من هستند بر شما مردم ، یعنی پیروی و اطاعت از آنها بر شما واجب است .
و انا حجه الله :
و خود حضرت حجت خداست بر خلق که اطاعت و فرمانبرداری از او بر مردم واجب است .
سوال :حال که بیان شد فقیه جامع الشرایط جانشین امام معصوم (ع) است در زمان غیبت آیا ولی فقیه نیز مانند امام معصوم (ع) هر سه نوع ولایتی را که معصوم (ع) دارد همان ولایتها را دارد یا خیر؟
جواب :فقیه جامع الشرایط ولایت بر قانون و و عالم تکوین را ندارد .
لکن ولایت بر جان و مال مردم را همانند ولایت امام معصوم (ع) را دارد .
از کرامات امام عصر (ع) به مرحوم آیه الله العظمی حاج سید ابوالحسن اصفهانی (ره) توقیع شریفی است که چنین فرمود :
ارخص نفسک و اجعل مجلسک فی الدهلیز- خودت را برای مردم ارزان کن یعنی در دسترس قرار بده و محل نشستنت را در دهلیز خانه ات انتخاب کن .واقض حوائج الناس نحن ننصرک
حاجات مردم را برآور ما یاری کنیم .
بنابراین، فقیه جامع الشرایط در غیبت امام (ع) عین همان ولایت و حاکمیت معصوم (ع) را بر جامعه دارد
توضیح آن که احکام بر سه قسم است :
1.احکام اولیه 2.احکام ثانویه 3.احکام ولائی (حکومتی)
احکام اولیه
احکامی را گویند که از طرف خدای سبحان توسط پیامبر (ص) ابلاغ شد . همان جمله شریفه که فرمودند : حلال محمد حلال الی بوم القیمه و حرامه حرام الی یوم القیمه .که این احکام ثابت و مستمر است مثل وجوب نماز روزه ،حج و.... و حرمت قمار ،شراب و...
احکام ثانویه
احکامی هستند که ملاک پیدایش آن ضرورت است و اضطرار مثل خوردن گوشت حیوان مرده در هنگام اضطرار و غیره .
احکام ولائی (حکومتی)
احکامی است که وجودشان منوط به دو چیز است
یک: باید از طرف ولی و حاکم باشد .
دو: باید مصلحت باشد .
اگر این دو جمع باشد احکام ولائی بوجود می آید و نبود هر یک از این دو مانع وجود این حکم خواهد شد .
ولایت تشریعی که برای امام مسلمین (خواه پیامبر (ص) و یا ائمه (ع) و یا فقیه جامع الشرایط) باشد در این قسمت از احکام است .
پس اگربه تشخیص امام المسلمین مصلحتی بوجود آمد امام بر اساس همین مصلحت حکم می کند و می گویند احکام ولائی و حکومتی .
احکام ولائی بر دو قسم است :
1- احکامی که شرع مقدس در مورد آن ساکت است مثل بعضی از قوانین اجتماعی مثل قانون راهنمایی و حمل و نقل ، گمرکات ، شهرسازی و ... . تا زمانی که مصلحت است این نوع قوانین نیز خواهد بود .
2-احکامی که در منطقه و دائر مدار احکام اولیه وارد می شوند مثل تعطیلی حج برای جمعی از مسلمین بخاطر مصلحتی که بوجود آمده یا حرمت تنباکو ، و غیره و این نوع از احکام ولائی نیز موقتی است یعنی تا زمانی که مصلحت باشد حکم نیز می ماند و عدم وجود مصلحت نیز به تشخیص ولی امر مسلمین است .
التزام عملی به فرامین، توصیهها و رهنمودهای ولی فقیه
اگر نظام ولایی در قالب ولایت فقیه برای اولین بار در تاریخ طولانی اسلام توانسته بیش از سه دهه با اقتدار به حیات و حرکت رو به جلو ادامه دهد و به رغم همه تلاشها و عملیاتهای سخت و نرم دشمنان به صورت معجزهآسا همه تهاجمها و توطئهها را خنثی و دشمنان فراوان را ناکام سازد و در مسیر پویایی و اهداف جهانی به راه خود ادامه دهد بخاطر آن است که امت عزیز و به ویژه سنگرنشینان انقلاب اسلامی با تمام وجود دستورات، رهنمودها و حتی منویات سکاندار و رهبری انقلاب را به جان پذیرفته و در عمل به آن ملتزم میباشند.
حضرت امام خمینی درضرورت التزام عملی به ولی فقیه می فرمایند:.
اسلام اطاعت از ولایت فقیه را واجب دانسته است و من امر میکنم به شما که اطاعت کنید از مافوقهای خود و حفظ نظام را بکنید.
مقام معظم رهبری: ولایت در یک انسان به معنای وابستگی فکری و عملی هر چه بیشتر و روزافزونتر با ولیّ است ولیّ را پیدا کن. ولی خدا را بشناس آن کسی که او ولیّ حقیقی جامعه اسلامی است او را مشخص کن بعد از آنکه مشخص کردی شخصاً از لحاظ فکر، از لحاظ عمل، از لحاظ روحیات، از لحاظ راه و رسم و روش، خودت را به او متصل کن، مرتبط کن، بدنبالش حرکت بکن بطوری که تلاش تو، تلاش او و جهاد تو، جهاد او، دوستی تو دوستی او، دشمنی تو، دشمنی او و جبههبندیهای تو جبههبندیهای او باشد این است آدمی که دارای ولایت است کسی که ولی را بشناسد، فکر ولی را بشناسد و با ولیّ همفکر بشود عمل ولیّ را بشناسد و با ولیّ هم عمل بشود، دنبال او راه بیفتد خودش را فکراً و عملاً پیوسته با ولی بخواند چنین کسی دارای ولایت است...
فتوای رهبرانقلاب درباره التزام به ولایت فقیه
خواهشمند است در خصوص«التزام به ولايت فقيه» توضيح دهيد؛ به عبارت ديگر چگونه بايد عمل نماييم تا بدانيم که به جانشين بر حق آقا امام زمان (عج) اعتقاد و التزام كامل داريم؟
حضرت آيتالله خامنهاي فرمودهاند: ولايت فقيه به معناى حاكميت مجتهد جامعالشرايط در عصر غيبت است و شعبهاى است از ولايت ائمه اطهار (عليهم السلام) كه همان ولايت رسول الله (صلى الله عليه وآله) مىباشد و همين كه از دستورات حكومتى ولى امر مسلمين اطاعت كنيد نشانگر التزام كامل به آن است.
ضرورت دفاع همهجانبه از ولی فقیه
ولایت ستون خیمه انقلاب و عامل حیات اسلام ناب است و لذا دشمنان اساسیترین و بیشترین حملات خود را متوجه آن کرده و تلاش میکنند به هر وسیلهای که شده قداست، نفوذ و اقتدار ولی امر و رهبر را بشکنند و زمینه را برای استعمار و استثمار بیشتر مسلمانان و امت انقلابی فراهم سازند ازاین رو، مؤمنین ولایتمحور، نصرت و حمایت و دفاع از او را یاری و حمایت دین خدا و انقلاب و حفظ نظام و کشور دانسته، با تمام وجود و با بصیرت و شجاعت و قاطعیت تمام توطئهها و حملات دشمنان را بیاثر کرده و بستر را برای اعمال ولایت ولی امر خویش فراهم میکنند
امام علی که از نافرمانی و سستی پیروانش شدیدترین گلایه ها و انتقادها را میکند، آنجا که وفاداری و همراهی آنان را در جنگ جمل میبیند چنین پاسشان میدارد
«اَنْتُمُ الْاَنْصَارُ عَلَی الْحَقِّ وَالاِخْوَانُ فِی الدِّینِ وَالْجُنَنَ یَوْمَ الْبَأْسِ وَالْبِطَانَهْْ دُونَ النَّاسِ. بِکُمْ اَضْرِبُ الْمُدْبِرَ وَ اَرْجُو طَاعَهْْ الْمُقْبِلِ.»
شما یاران حق و برادران دینی من هستید در روز جنگ چون سپر محافظ دورکننده ضربتها و در خلوتها محرم اسرار منید با کمک شما پشتکنندگان حق را میکوبم و به راه میآورم و فرمانبرداری استقبالکنندگان را امیدوارم
والبته بزرگترین شکوائیه و درد دل علی که موجب شد او شهادت و مرگ خود را از خدا درخواست کند عدم حمایت و یاری یارانش و دفاع از مواضع آن حضرت بود.
وحضرت امام خمینی:
پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیب نرسد.
مقام معظم رهبری:
اگر این پیکر بزرگ که اسمش امت اسلامی است بخواهد زنده و موفق و همیشه پایدار باشد باید ارتباطش با این مرکز و با این قلب متحرک و پرهیجان و همیشه مستحکم و نیرومند برقرار باشد.
من ضیعه الاقرب